Czy warsztat może zablokować aktualizacje OTA?

Aktualizacja OTA (over-the-air) to nowa wersja oprogramowania, którą producent wysyła do samochodu bezprzewodowo, bez wizyty w serwisie, a warsztat nie ma w tym kanale żadnej przewidzianej roli. W przepisach i dokumentach sprawdzonych przy tym tekście nie ma zapisu, że przegląd lub naprawa poza ASO wyłącza aktualizacje zdalne. O tym, czy aktualizacja dotrze do auta, decydują łączność, warunki techniczne i potwierdzenie użytkownika, a ingerencję w oprogramowanie producent ma obowiązek utrudniać.

Czym jest aktualizacja OTA i kto za nią odpowiada?

Za aktualizację OTA odpowiada producent auta. Regulamin ONZ nr 156, który dotyczy aktualizacji oprogramowania w pojazdach, nie używa skrótu OTA, tylko pojęcia „bezprzewodowa aktualizacja”. Definiuje je w pkt 2.9 jako „dowolną metodę bezprzewodowego przesyłania danych zamiast korzystania z kabla lub innego połączenia lokalnego”.

Regulamin ma zastosowanie do pojazdów kategorii M, N, O, R, S i T, „które umożliwiają aktualizację oprogramowania” (pkt 1.1). Producent musi mieć certyfikowany system zarządzania aktualizacjami oprogramowania, a w Unii Europejskiej regulamin jest jednym z wymogów homologacji typu, do których odsyła rozporządzenie (UE) 2019/2144 o ogólnym bezpieczeństwie pojazdów. Auta chińskich marek podlegają więc tym wymogom na tych samych zasadach co auta pozostałych marek.

Regulamin wymaga też od producenta ochrony oprogramowania przed zmianami z zewnątrz. Zgodnie z pkt 7.2.1.3:

„producent pojazdu zabezpiecza RXSWIN lub wersję bądź wersje oprogramowania na pojeździe przed nieuprawnioną modyfikacją.”

RXSWIN to identyfikator oprogramowania istotnego dla homologacji, który producent prowadzi dla danego typu pojazdu. Jakich zabezpieczeń używa konkretna marka, nie wiadomo, bo regulamin każe podawać je organowi homologacyjnemu „w sposób poufny”.

Czy warsztat może zablokować aktualizacje zdalne?

Żaden sprawdzony dokument nie przewiduje, że warsztat blokuje aktualizacje OTA. Z instrukcji obsługi wynika natomiast, od czego aktualizacja zależy, i miejsca serwisowania auta nie ma wśród tych warunków.

W instrukcji Chery Tiggo 9 warunki są wypisane wprost:

„1. Pobranie pakietu aktualizacji wymaga 4G lub Wi-Fi. 2. Zaparkować pojazd w bezpiecznym miejscu i zaciągnąć hamulec postojowy, aby zapewnić bezpieczeństwo pojazdu podczas procesu aktualizacji.”

Ta sama instrukcja dodaje, że pojazd bez aktywowanej karty SIM musi połączyć się z Wi-Fi, żeby pobrać pakiet. Aktualizacja wymaga więc łączności auta z producentem, a nie wizyty w konkretnym serwisie.

Czym innym jest przeprogramowanie sterownika w warsztacie, czyli wgranie oprogramowania przez złącze diagnostyczne. Unijne przepisy o homologacji dają niezależnym warsztatom prawo dostępu do takich usług u producenta. Szczegóły, w tym różnicę między przeprogramowaniem a aktualizacją OTA, opisujemy w tekście o tym, czy niezależny warsztat ma dostęp do diagnostyki i oprogramowania chińskich marek.

Sprawdzone dokumenty nie rozstrzygają natomiast, jak auto danej marki reaguje na oprogramowanie zmienione poza systemem producenta, na przykład przy tuningu albo po wymianie modułu na używany. Instrukcje BYD Seal i Chery Tiggo 9 tego nie opisują, a regulamin nr 156 mówi tylko o obowiązku ochrony przed nieuprawnioną modyfikacją. Odpowiedzi dla konkretnego modelu trzeba szukać u importera marki.

Czy właściciel może odmówić aktualizacji OTA albo ją odłożyć?

Regulamin nr 156 nie daje ani nie odbiera prawa do odmowy. Wymaga natomiast, by użytkownik pojazdu mógł uzyskać informacje o aktualizacji przed jej wykonaniem. Pkt 7.2.2.2 wymienia, co te informacje mają zawierać:

• cel aktualizacji, w tym jej krytyczność i to, czy dotyczy wycofania z używania, bezpieczeństwa lub ochrony;
• zmiany w funkcjach pojazdu;
• przewidywany czas wykonania;
• funkcje, które mogą nie być dostępne w trakcie aktualizacji;
• instrukcje pomocne w bezpiecznym wykonaniu aktualizacji.

„Użytkownikiem pojazdu” regulamin nazywa nie tylko kierowcę i właściciela, ale też między innymi „upoważnionego technika” (pkt 2.6). Informacja może więc trafić także do osoby, która obsługuje auto w serwisie.

O zgodzie właściciela mówią dopiero dokumenty producentów. Instrukcja BYD Seal w części o usługach zdalnego monitorowania podaje:

„Obejmują one zdalną diagnostykę oraz aktualizacje bezprzewodowe (OTA) na potrzeby bezpieczeństwa i ochrony (pod warunkiem zgody właściciela).”

Instrukcja Chery Tiggo 9 opisuje ekran z warunkami aktualizacji, które użytkownik akceptuje przyciskiem „Zgadzam się”, oraz tryb aktualizacji według planu. Termin można w nim przesunąć tylko w określonym oknie: „Aktualizacja terminu obsługuje ustawienie terminu aktualizacji w ciągu 24 godzin”. Instrukcja nie opisuje opcji trwałego wyłączenia aktualizacji, ale nie pisze też, że nie można ich pominąć.

Instrukcji MG nie udało się sprawdzić, bo importer udostępnia je po podaniu numeru VIN.

Co się dzieje z autem podczas aktualizacji i gdy się ona nie powiedzie?

Podczas aktualizacji auto może być wyłączone z użytku, a gdy ta się nie powiedzie, producent musi zapewnić powrót do poprzedniej wersji albo stan bezpieczny. Regulamin nr 156 wymaga, by pojazd mógł przywrócić poprzednią wersję systemów „w przypadku awarii albo przerwania aktualizacji” lub zostać doprowadzony do stanu bezpiecznego (pkt 7.2.2.1.1). Aktualizacja może się zacząć tylko wtedy, gdy auto ma dość energii, żeby ją dokończyć albo wycofać (pkt 7.2.2.1.2).

Jeśli aktualizacja w czasie jazdy mogłaby nie być bezpieczna, producent musi zadbać, by pojazdu nie dało się prowadzić podczas jej wykonywania (pkt 7.2.2.3). Instrukcja Chery Tiggo 9 potwierdza to w praktyce: „Pojazd nie może być prowadzony podczas procesu aktualizacji”. W tym modelu w trybie aktualizacji wyłączone są między innymi funkcja mycia szyb, oświetlenie, klimatyzacja i ekran tablicy wskaźników.

Ta sama instrukcja opisuje dwa scenariusze niepowodzenia. Gdy aktualizacja sterownika się nie uda, ale wycofanie zadziała, „pojazd powróci do stanu sprzed aktualizacji”. Gdy nie uda się również wycofanie, auto pokazuje komunikat o niepowodzeniu, a instrukcja kieruje ostatecznie do autoryzowanej stacji obsługi.

Regulamin przewiduje też aktualizacje, których nie da się dokończyć bez fachowca. Zgodnie z pkt 7.1.4.2 aktualizację, która wymaga na przykład „ponownej kalibracji czujnika po zaprogramowaniu”, można przeprowadzić tylko w obecności lub pod kontrolą osoby wykwalifikowanej do takich działań.

Czy odrzucenie aktualizacji albo zmiana oprogramowania wpływa na gwarancję?

W sprawdzonych warunkach gwarancji BYD i MG nie ma zapisu, że nieprzyjęcie aktualizacji OTA wyłącza gwarancję. Oba dokumenty wyłączają natomiast z ochrony skutki modyfikacji auta.

Warunki ograniczonej gwarancji BYD (wydanie z września 2024) zawierają w przedmowie zalecenie, a nie wyłączenie:

„Aby jak najlepiej wykorzystać niniejszą politykę, należy przestrzegać następujących zaleceń: utrzymywać oprogramowanie pojazdu w najnowszej wersji, aby zapewnić jego dobre działanie (…)”

Wśród wyłączeń BYD wymienia szkodę spowodowaną „sprzeciwem właściciela wobec terminowej inspekcji, diagnozy i niezbędnej naprawy technicznej części”. O przeróbkach dokument mówi, że gwarancja ma zastosowanie „wyłącznie do części pojazdu, które nie zostały zmodyfikowane lub których nie dotyczyła konwersja strony trzeciej”.

Informacja gwarancyjna MG (z 4 grudnia 2025 r.) nie wspomina o oprogramowaniu, ale wśród wyłączeń podaje:

„Wszelkie awarie wynikające z nieautoryzowanych modyfikacji specyfikacji technicznych pojazdu.”

Żaden z tych dokumentów nie wyjaśnia, czy zmiana oprogramowania jest modyfikacją w ich rozumieniu. Informacja MG podaje też, że korzystanie z nieautoryzowanego warsztatu nie powoduje utraty gwarancji, o czym piszemy w tekście o tym, czy naprawa poza ASO unieważnia gwarancję. Zapisy innych marek zestawiamy w przeglądzie tego, co unieważnia gwarancję chińskiego auta.

Czy akcje przywoławcze są wykonywane przez aktualizację OTA?

Część akcji serwisowych marek chińskich polega na aktualizacji oprogramowania, ale publiczny wykaz nie podaje, czy odbywa się ona zdalnie, czy w serwisie. W wykazie akcji serwisowych Transportowego Dozoru Technicznego większość pozycji dotyczących marek MG, Omoda i Jaecoo to akcje, w których wadę usuwa się aktualizacją oprogramowania sterownika. Przykładem jest akcja dla Jaecoo 7 PHEV, której opis podaje: „bezpłatna aktualizacja oprogramowania DMC do wersji 02.00.07”.

Wykaz nie ma kolumny o sposobie wykonania akcji, a opisy nie zawierają słów „zdalnie” ani „w serwisie”. To, czy i w jaki sposób akcję wykonano już na konkretnym aucie, potwierdza serwis marki. Pozycje z wykazu omawiamy w tekście o tym, co najczęściej psuje się w chińskich autach.